Ra quyết định: 6 bước để đi đến quyết định thông minh nhất – Kèm ví dụ

Có những người luôn đưa ra quyết định đúng đắn, nhưng việc này không hề đơn giản với tất cả mọi người. Vậy sự khác biệt đó xuất phát từ bước nào của quy trình ra quyết định?

Để đi đến một quyết định đúng đắn, bạn tối thiểu cần có 2 kỹ năng cơ bản là phân tích và thu thập dữ liệu. Tuy nhiên, dữ liệu dù ở thời điểm nào cũng có những giới hạn của chúng. Tức để đưa ra quyết định thông minh nhất, bạn cần đến một chiến lược .

Một điều đáng lưu ý nữa là việc ra quyết định thường thay đổi theo thời gian. Trong tương lai, khả năng cao là bạn sẽ ra một quyết định khác hoàn toàn so với quyết định của bạn hôm nay, dù là cho cùng một vấn đề. Lý do đơn giản bởi theo thời gian thì lượng dữ liệu bạn có ngày càng được bổ sung, và khả năng phân tích cũng như tư duy chiến lược của bạn cũng tốt dần lên.

Nếu bạn muốn nâng cao kĩ năng ra quyết định thì cùng đọc tiếp để hiểu rõ những bước quan trọng nhất trong quy trình ra quyết định nhé!

Định nghĩa của ra quyết định

Ra quyết định là một quá trình nhận thức phức tạp, trong đó mỗi người phải chọn ra một chuỗi các hành động khác nhau. Rủi ro của quyết định đó càng cao, càng phải mất nhiều thời gian để đưa ra một quyết định đúng đắn.

Quy trình ra quyết định

Dưới đây là 6 bước ra quyết định dựa trên mô hình duy lý (rationality model). Quy trình này nên được áp dụng cho việc ra quyết định dành cho cá nhân cũng như trong kinh doanh.

Bước 1: Xác định mục tiêu

Nắm rõ mục tiêu của mình là tiền đề để có được một quyết định đúng. Nếu không có mục tiêu thì mọi quyết định đều như nhau, tức bạn cũng chẳng cần dành nhiều thời gian lo lắng xem mình ra quyết định gì.

Đó chính là cốt lõi của tư duy ra quyết định, như các bạn có thể thấy trong tình huống sau:

Alice: “Cậu có thể cho tôi biết từ đây tôi nên đi đường nào không?”
Mèo Cheshire: “Điều đó còn tùy thuộc vào việc cậu muốn đi đâu.”
Alice: “Đi đâu cũng được, tôi không quan tâm lắm.”
Mèo Cheshire: “Thế thì cậu đi đường nào cũng như nhau thôi, có quan trọng gì đâu!”

(Alice ở xứ sở thần tiên – Lewis Carroll)

Bước 2: Xác định nhu cầu của mình

Nếu bạn không muốn ở trong tình huống như Alice ở trên thì bạn phải biết rõ mình cần gì. Hãy liệt kê ra những đặc điểm cần có của một lựa chọn tốt nhất.

Tại bước này, một việc quan trọng không kém là nhìn về tương lai, chứ không chỉ dừng lại ở những gì đang diễn ra – hãy dự đoán kết quả của từng lựa chọn và tác động của chúng đến doanh nghiệp của bạn. Tiếp đó, hãy đề ra các tiêu chí để một lựa chọn trở thành lựa chọn tốt nhất.

Tiếp tới, sắp xếp thứ tự ưu tiên của các tiêu chí dựa trên mục tiêu và nhu cầu của bạn. Đây là lúc để suy nghĩ và hành động theo chiến lược!

Bước 3: Liệt kê các lựa chọn khả thi

Đúng như tên gọi của nó: hãy giới hạn vào một lựa chọn mà khả năng cao là bạn sẽ đi theo, và tiếp tục nghiên cứu nó.

Lưu ý: Việc có quá nhiều lựa chọn chỉ làm cho bạn khó khăn hơn khi phải liệt kê tất cả chúng ra. Cách để rút ngắn danh sách này là đối chiếu với những tiêu chí đánh giá bạn đã đề ra ở bước 2.

Bước 4: Thu thập thật nhiều thông tin

Ra quyết định dựa trên dữ liệu là yếu tố không thể thiếu để có được một quyết định đúng đắn.

Tin vui là đến nay thì internet đã giúp việc thu thập thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Với một quyết định quan trọng, hãy lường trước rằng bạn sẽ có thể cần ra khỏi tòa nhà và đi phỏng vấn để có được nhiều thông tin hơn. Những thông tin có giá trị thường là những thông tin cụ thể và không có sẵn trên internet.

Cuối cùng, hãy chấm điểm từng lựa chọn dựa trên danh sách các tiêu chí bạn đã đề ra ở bước 2.

Bước 5: Ra quyết định

Những việc khó nhằn nhất đều được giải quyết ở những bước trước rồi. Giờ những gì cần làm chỉ là chọn ra lựa chọn với số điểm cao nhất.

Và đương nhiên, đừng quên kiểm tra lại thông tin, tiêu chí chọn và cách chấm điểm để đảm bảo không có sai sót nào nhé.

Bước 6: Điều chỉnh hướng đi khi có thêm thông tin

Ngay cả máy tính, với khả năng thực hiện hàng triệu thao tác mỗi giây, cũng chỉ có thể đưa ra quyết định tốt nhất vào 1 thời điểm mà thôi. Ví dụ như trong 1 ván cờ vua, máy tính chỉ có thể đưa ra một bước đi tiếp theo tốt nhất, chứ đó không hẳn là bước đi tối ưu nhất trong cả ván cờ.

Vậy vì lý do gì mà chúng ta, với khả năng xử lý dữ liệu thua xa máy tính, lại không thể làm điều tương tự: ra quyết định đúng đắn nhất tại một thời điểm nhất định?

Và lưu ý, trong 5 năm tới, có thể bạn sẽ đưa ra quyết định khác hẳn so với quyết định hiện tại. Lý do chính cho việc này là lượng dữ liệu mà bạn nắm giữ tại từng thời điểm sẽ khác nhau.

“Người ta thường bảo rằng đưa ra một quyết định sai lầm vào thời điểm đúng đắn còn hơn là một quyết định đúng đắn mà chọn sai thời điểm”.

Pearl Zhu, Decision Master: The Art and Science of Decision Making

Ví dụ về ra quyết định

Khi 3Locks (một công ty về fintech mình đang cùng xây dựng) chuẩn bị cho lần ra mắt đầu tiên, chúng mình đặc biệt quan tâm tới hệ thống email. Mình cần tìm một nhà cung cấp dịch vụ email (ESP: Email Service Provider) để hợp tác trong ít nhất một vài năm đầu. Cùng xem mình đưa ra quyết định như thế nào nhé!

ví dụ quy trình ra quyết định về lựa chọn dịch vụ email

Bước 1: Xác định mục tiêu

Mục tiêu: Sử dụng ESP để thực hiện mục đích marketing.

Bước 2: Xác định nhu cầu

Mình cần 1 lựa chọn có giá cả hợp lý vì mình không muốn tiêu quá nhiều tiền để mua bất kỳ hệ thống email nào nếu chưa thấy được hiệu quả. Ngoài ra, ESP đó cũng phải phù hợp với công việc của chúng mình trong ít nhất một vài năm nữa, giúp dễ dàng chuyển qua một hệ thống mới nếu cần.

Và mình đã vạch ra những tiêu chí sau, theo thứ tự quan trọng giảm dần:

  • Có những tính năng cơ bản: landing page, email chào mừng, và email tự động. (Danh sách thực tế sẽ dài hơn nhưng mình tóm gọn lại để bạn nắm được ý chính)
  • Giá cả hợp lý
  • Ổn định trong ít nhất vài năm đầu
  • Dễ dàng chuyển giao sang hệ thống email mới

Bước 3: Liệt kê những lựa chọn khả thi

Quy trình này tốn kha khá thời gian do thị trường ESP đang quá đa dạng. Mình đã phải thu gọn danh sách lại, cùng lúc đó tìm ra những lựa chọn khả thi nhất.

Bước 4: Thu thập thông tin

Thao tác này được thực hiện online. Internet cho mình vô vàn đánh giá về các lựa chọn đã được lọc ra. Mình lướt qua các đánh giá đó và thu về những thông tin giá trị nhất.

Tiếp tới, mình tự thử nghiệm từng lựa chọn một, tức thực hiện toàn bộ quá trình email marketing mà cả team dự tính sẽ sử dụng. Cùng lúc, mình đối chiếu theo những tiêu chí đã đề ra ở bước 2.

Bước 5: Đưa ra quyết định

Lựa chọn có điểm số cao nhất sẽ được quyết chọn. Nếu bạn thắc mắc thì câu trả lời cuối cùng của mình là Mailerlite. Mình rút danh sách từ 10 xuống 5, rồi xuống còn 2 lựa chọn là Sendinblue và Mailerlite.

Vậy Mailerlite hiện đang là ESP được 3Locks sử dụng, mình biết rằng trong tương lai khi công ty phát triển hơn thì có thể sẽ cần đến một nhà cung cấp khác.

Bước 6: Điều chỉnh hướng đi khi có thêm thông tin

Hiện 3Locks vẫn đang ở trong giai đoạn thử nghiệm nên vẫn chưa có thay đổi gì về nhu cầu ESP. Mình sẽ cập nhật bài viết này khi chúng mình cần 1 ESP mới nhé (Có lẽ là trong vài năm tới thôi. Cùng chúc chúng mình may mắn nha!)

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *